Bàn chân bẹt là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa trị
Bàn chân bẹt là gì? Hầu hết mọi người đều nghĩ rằng bàn chân bẹt là dị tật bàn chân chỉ xảy ra ở trẻ em, tuy nhiên vẫn có nhiều trường hợp xuất hiện người trưởng thành. Đa số chúng ta đều chưa hiểu rõ bàn chân bẹt là như thế nào? Và chưa thật sự dành quá nhiều sự quan tâm cho đến khi các tình trạng đau nhức kéo dài, gây ảnh hưởng đến sức khoẻ và sinh hoạt thường ngày. Vậy như thế nào là bàn chân bẹt? Nguyên nhân do đâu? Cách phòng ngừa và chữa trị hiệu quả.
1. Tìm hiểu bàn chân bẹt là gì?
1.1. Thế nào là bàn chân bẹt?
Bàn chân bẹt là tình trạng mặt trong lòng bàn chân hoàn toàn bằng phằng, không có vòm lõm hình cung. Bàn chân bình thường có cấu trúc được hình thành từ các cơ và dây chằng liên kết với xương, giúp tạo độ cong tự nhiên ở mặt phía trong bàn chân. Vòm cong này giúp phân bổ đều lực từ sức nặng của cơ thể xuống mặt bàn chân và phản lực từ mặt đất dội ngược lên lòng bàn chân, giữ thăng bằng và đi lại nhẹ nhàng.
Hình dạng của bàn chân bẹt và bàn chân bình thường
Hầu hết trẻ em khi mới sinh ra (từ 0 đến 3 tuổi) mô bàn chân còn và chưa phát triển. Khi trẻ được 2 đến 3 tuổi, hệ thống dây chằng ở bàn chân sẽ dần dần hoàn chỉnh và hình thành vòm bàn chân. Nếu sau độ tuổi này mà vòm bàn chân vẫn chưa xuất hiện, có thể trẻ đã mắc phải dị tật bàn chân bẹt.
Dị tật bàn chân bẹt thường gặp ở trẻ em. Tuy nhiên, người trưởng thành có hệ thống dây chằng lỏng lẻo, không phát triển hoàn thiện vẫn mắc phải dị tật bàn chân bẹt, khi trong lòng bàn chân không có vòm như bàn chân bình thường.
1.2. Bàn chân bẹt có bao nhiêu loại?
Bàn chân bẹt được chia thành các loại như sau:
- Bàn chân bẹt mềm dẻo: Đây là loại bàn chân phổ biến nhất ở dị tật này. Dạng bàn chân thường xuất hiện ở trẻ nhỏ và không có dấu hiệu triệu chứng rõ ràng, không gây ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày. Ở loại này, vòm bàn chân của người mắc phải sẽ không thấy rõ (bàn chân hơi bẹt) khi đứng hoặc bàn chân tiếp xúc với mặt đất, nhưng sẽ xuất hiện khi bàn chân ngồi hoặc được nhấc khỏi mặt đất.
- Bàn chân bẹt cứng: Đây là tình trạng vòm bàn chân phẳng hoàn toàn, không có vòm trong mọi tư thế: đứng, ngồi, chạy nhảy,... và kể cả khi không chịu lực. Gân gót chân Achille co ngắn là nguyên nhân gây ra dạng bàn chân này.
- Rối loạn chức năng của gân chày sau: Dạng bàn chân này thường phổ biến ở người trưởng thành. Khi các gân kết nối giữa cơ bắp chân và mặt trong của mắt cá chân bị rách, chấn thương hoặc sưng nề sẽ gây ra tình trạng này.
1.3. Độ tuổi dễ mắc bệnh bàn chân bẹt.
Thông thường tất cả trẻ sơ sinh đều có bàn chân bẹt do các mô bàn chân còn mềm và hệ thống dây chằng chưa phát triển trường hợp này không ảnh hưởng đến chức năng vận động và sinh hoạt của trẻ.
Theo các chuyên gia y khoa, bàn chân bị bẹt thường xuất hiện ở trẻ từ 3 đến 6 tuổi, đây là giai đoạn mà các hệ cơ đang dần hoàn thiện. Ở thời điểm này, hệ thống dây chằng và các cơ ở bàn chân chưa hoàn thiện nên trẻ thường có bàn chân hơi bẹt - đây là hiện tượng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, nếu qua 6 tuổi mà vòm chân vẫn chưa xuất hiện, thì rất có thể trẻ đang mắc phải dị tật bàn chân bẹt.
Người trưởng thành cũng có thể gặp phải tình trạng bàn chân bẹt, nguyên nhân do cơ bàn chân không được vận động đúng cách, chấn thương hoặc thói quen đi giày dép không phù hợp trong thời gian dài, dẫn đến các cơ ở lòng bàn chân ngày càng yếu và dễ làm bàn chân bẹt hơn. Nếu không được điều trị và cân thiệp kịp thời, bàn chân bẹt sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến tư thế đi dứng, đau nhức mãn tính và giảm khả năng vận động sau này.
Tìm hiểu thêm tại đây: Đế lót giày bàn chân bẹt Zencara - Giải pháp chỉnh hình chuẩn y khoa, nâng vòm, giảm đau và chỉnh dáng tự nhiên
2. Nguyên nhân dẫn đến bàn chân bẹt
2.1. Bàn chân bẹt do đâu?
Dị tật bàn chân bẹt thường do thói quen đi chân đất, đi dép nhựa hoặc cái loại dép bệt (không có vòm) ngay từ khi còn nhỏ. Một số trẻ em có gen các mô mềm ở bàn chân vì hệ thống các dây chằng lỏng lẻo. Đây là một yếu tố di truyền khi trong gia đình và người thân, có người mắc phải dị tật bàn chân bẹt.
Gãy xương và một số bệnh như thấp khớp hoặc các bệnh thần kinh, béo phì, tiểu đường, người già và phụ nữ có thai đều dễ mắc phải dị tật bàn chân bẹt.
Bàn chân bẹt do thói quen đi đứng và mang giày dép sai cách
2.2. Ai dễ mắc bệnh bàn chân bẹt?
1. Trẻ em
Đây là nhóm chiếm tỷ lệ cao nhất bị bàn chân bẹt. Ngay từ khi sinh ra, hầu hết trẻ đều có bàn chân hơi bẹt vì vòm chân chưa phát triển hoàn thiện. Nếu đến 5 - 6 tuổi mà vẫn không hình thành được vòm chân rõ nét, trẻ rất dễ rơi vào nhóm có bàn chân bẹt là bệnh gì cần được can thiệp. Yếu tố di truyền từ cha mẹ cũng đóng vai trò quan trọng - nếu trong gia đình có người bị bẹt chân, khả năng con cái gặp tình trạng này cũng cao hơn.
2. Người béo phì hoặc thừa cân
Trọng lượng cơ thể lớn tạo ra áp lực liên tục lên hệ cơ khớp, nhất là bàn chân. Điều này khiến vòm chân bị sụp xuống theo thời gian, dẫn đến bàn chân bị bẹt. Với người trưởng thành, điều này không chỉ ảnh hưởng đến dáng đi mà còn gây ra các biến chứng như đau gót chân, đau đầu gối, đau lưng, viêm cân gan chân, thậm chí ảnh hưởng đến cột sống.
3. Phụ nữ mang thai
Bàn chân bẹt xuất hiện ở phụ nữ mang thai bởi trong giai đoạn này cơ thể tăng cường sản sinh elastin, làm tăng tính đàn hồi của da và các mô liên kết. Nếu trong thời gian mang thai, phũ nữ mang giày cao gót cũng sẽ làm cho vòm chân trở nên yếu đi và bàn chân bị bẹt hơn
3. Người có nghề nghiệp đặc thù
Những người làm nghề phải đứng lâu như bác sĩ, giáo viên, nhân viên bán hàng, đầu bếp… có nguy cơ cao bẹt chân theo thời gian. Áp lực liên tục lên lòng bàn chân khiến vòm chân dễ bị xẹp nếu không được nghỉ ngơi hợp lý hoặc hỗ trợ bằng lót giày y khoa.
4. Vận động viên và người luyện tập cường độ cao
Những người tập luyện quá mức mà không mang giày phù hợp, không nghỉ ngơi đầy đủ cũng dễ bị bàn chân bị bẹt do chấn thương hoặc gây áp lực quá tải lên phần vòm bàn chân.
Tìm hiểu thêm tại đây: Vì sao bị bàn chân bẹt? Chuyên gia chỉ ra 3 nguyên nhân chính ở trẻ em và người lớn
3. Bệnh bàn chân bẹt có triệu chứng như thế nào?
3.1. Triệu chứng khi bị bàn chân bẹt?
Hầu hết trẻ em có bàn chân bẹt đều không có triệu chứng. Những người trưởng thành có bàn chân bẹt cũng không gặp phải triệu chứng nguy hiểm ngay lập tức.
Dị tật này thường không gây ra quá nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng trong sinh hoạt thường ngày, kể cả những hoạt động đòi hỏi nhiều sự vận động như thể thao.
3.2. Cách phát hiện bàn chân bẹt?
Thông thưởng trẻ dưới 2 tuổi đã có triệu chứng bàn chân bẹt, nhưng từ 3 tuổi, vòm bàn chân bắt đầu xuất hiện, vì vậy ở độ tuổi này ba mẹ cần quan sát và kiểm tra bàn chân của con theo các cách dưới đây:
- In dấu bàn chân lên giấy
Làm ướt bàn chân của trẻ bằng nước hoặc các loại màu in dấu, sau đó yêu cầu trẻ đặt bàn chân lên một tờ giấy trắng, gạch, hoặc bất cứ mặt phẳng nào có thể thấm nước sao cho các vết màu được nhìn thấy rõ ràng. Nếu toàn bộ dấu chân hiện rõ trên bề mặt in, có thể trẻ đã bị bàn chân bẹt. Ngược lại, nếu ở phía vòm trong có khe hở hình vòm cung thì chân của bé là bàn chân không bẹt. .
- In dấu chân lên cát
Cho trẻ dẫm lên cát ướt khoảng 2 đến 3 phút, nếu phần cát lún xuống in hình bàn chân có vòm cong phía bên trong thì chân của trẻ bình thường. Còn nếu bàn chân của trẻ in hoàn toàn lên mặt cát (không có vòm cong) nào thì khả năng cao trẻ có bàn chân bị bẹt.
Mô phỏng hình dạng bàn chân khi in lên giấy hoặc in lên cát
- Chạm đến lòng bàn chân
Để trẻ đứng thăng bằng trên mặt sàn, sau đó dùng ngón tay luôn vào phía trong lòng bàn chân của trẻ, nếu ngón tay không luồn qua được thì nguy cơ trẻ đã mắc phải dị tật bàn chân bẹt và ngược lại.
4. Cách điều trị bàn chân bẹt hiệu quả
4.1. Hỗ trợ điều trị bàn chân bẹt tại nhà với bài tập chân
Việc duy trì các bài tập dành cho bàn chân là một trong những bài tập giúp hỗ trợ, cải thiện từ từ vòm bàn chân.
- Bài tập nhón gót: Đây là bài tập dơn giản nhưng hiệu quả đáng kể trong việc kích hoạt nhóm cơ, tăng sức mạnh cơ gan chân giúp cải thiện nâng vòm chân.
- Cuộn bóng dưới lòng bàn chân: Giúp kích thích cơ gan chân và giảm căng cơ, giúp các cơ bàn chân hoạt động linh hoạt hơn.
- Nhặt đồ vật (khăn tay, viên sỏi, bi ve, bút,..) bằng ngón chân: Bài tập này giúp tăng cường độ dẻo và kiểm soát chuyển động ngón chân, hỗ trợ kích thích các dây chằng dưới lòng bàn chân, từ từ hình thành vòm bàn chân.
4.2. Dép, lót giày bàn chân bẹt
Việc sử dụng lót giày cho bàn chân bẹt hoặc dép có thiết kế hỗ trợ nâng vòm chân là giải pháp hỗ trợ điều trị không xâm lấn và hiệu quả nhất hiện nay. Đây cũng là phương pháp được bác sĩ chỉnh hình khuyến nghị áp dụng sớm cho cả trẻ em và người lớn có bàn chân hơi bẹt hoặc đã phát triển thành dị tật bàn chân bẹt.
Tìm hiểu thêm tại đây: Vì sao nên chọn dép sức khỏe, Zencara chia sẻ bí quyết chăm sóc bàn chân từ gốc rễ
Dép sức khoẻ Zencara - hỗ trợ giảm đau và cải thiện tình trạng bàn chân bẹt
Zencara thương hiệu tiên phong tại Việt Nam chuyên về giải pháp điều trị bàn chân bẹt là như thế nào mang đến các dòng lót giày y khoa được thiết kế khoa học và cá nhân hóa theo cấu trúc từng dáng chân. Khác với lót giày thông thường, sản phẩm của Zencara tập trung vào ba yếu tố cốt lõi:
- Nâng đỡ vòm chân đúng trục để phục hồi hình dạng bàn chân sinh lý
- Phân bổ lực đều, giảm áp lực lên gót và khớp gối
- Chất liệu mềm nhưng giữ form tốt, tạo cảm giác êm ái khi vận động lâu
Đặc biệt, Zencara còn cung cấp các mẫu dép chỉnh hình cho người bị bàn chân bẹt, phù hợp với môi trường đi học, đi làm hoặc sinh hoạt hằng ngày. Các sản phẩm đều được tư vấn dựa trên phân tích bàn chân cụ thể, nhờ đó giúp người dùng hiểu rõ như thế nào là bàn chân bẹt, từ đó có hướng can thiệp kịp thời.
4.3. Phẫu thuật trong trường hợp bệnh bàn chân bẹt nghiêm trọng
Đối với các trường hợp mắc phải hội chứng bàn chân bẹt nặng không thể thực hiện các phương pháp trên. Hoắc các triệu chứng đau nhức ngày càng nghiêm trọng, thì phẫu thuật là phương pháp bắt buộc. Điều này giúp người có bàn chân bị bẹt có một vòm bàn chân mới cải thiện các hoạt động của bàn chân.
Có 2 phương pháp phẫu thuật chính được sử dụng nhiều nhất:
- Tái tạo bàn chân: Phẫu thuật tái tạo bàn chân và đặt lại các vị trí các cơ gân, xương khớp bàn chân. Tạo cho bàn chân có một cấu trúc hình dạng như bàn chân bình thường.
- Cấy ghép xương: Loại phẫu thuật này thực hiện bằng cách ghép lại xương bàn chân bằng những bộ phận kim loại, hỗ trợ vòm bàn chân và điều chỉnh các cơ và giúp giải quyết được các triệu chứng bàn chân bị bẹt.
Phương pháp phẫu thuật có thể cải thiện gần như dứt điểm các triệu chứng nhưng cần phải có thòi gian kết hợp với các phương pháp phục hồi chức năng để có một bàn chân cải thiện hiệu quả hơn.
4.4. Phụ huynh cần lưu ý những gì khi con điều trị bệnh bàn chân bẹt?
Khi trẻ được chẩn đoán bàn chân bẹt, điều quan trọng nhất là phụ huynh cần hiểu rõ bàn chân bẹt là gì để có hướng đồng hành phù hợp. Không nên hoảng hốt hay quá lo lắng, bởi nếu được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, hầu hết trẻ đều có khả năng cải thiện tốt.
Việc duy trì các phương pháp hỗ trợ tự nhiên tại nhà là yếu tố quan trọng. Một số bài tập đơn giản nhưng rất hiệu quả bao gồm: nhón gót, đi chân trần trên cỏ hoặc cát, cuộn bóng dưới gan bàn chân, nhặt khăn bằng ngón chân,… Những hoạt động này giúp kích thích cơ nâng vòm, cải thiện độ linh hoạt và hỗ trợ định hình bàn chân đúng trục.
Ngoài ra, cha mẹ nên chú ý cho trẻ nghỉ ngơi hợp lý, tránh đứng lâu hay vận động quá sức. Duy trì cân nặng ổn định và lựa chọn giày dép sức khoẻ, hỗ trợ nâng vòm nhẹ nhàng cũng giúp giảm áp lực lên bàn chân.
Quan trọng hơn cả là tinh thần đồng hành kiên trì, nhẹ nhàng khích lệ để trẻ hình thành thói quen vận động đúng cách, từ đó cải thiện bàn chân bẹt của con một cách hiệu quả, tự nhiên.
5. Zencara - Đơn vị uy tín từ Đức trong hỗ trợ điều trị bàn chân bẹt
Trong số các giải pháp hiện nay, việc sử dụng lót giày chỉnh hình được xem là phương pháp hiệu quả và an toàn cho trẻ em. Zencara Việt Nam là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực công nghệ Đức, mang đến sản phẩm lót giày chỉnh hình cá nhân hoá MOVE CONTROL được sản xuất và nhập khẩu 100% từ Đức được chứng nhận đầy đủ từ Hiệp hội Y tế Châu Âu, từ trẻ em đến người lớn, đặc biệt còn có các dòng lót gìay chỉnh hình hỗ trợ giảm đau cho các bệnh lý bàn chân như: viêm cân gan chân, đau đầu gối trong, lệch trục ngón chân cái, gout,...
Tìm hiểu thêm tại đây: Lót giày chỉnh hình Zencara – Chuẩn y khoa Đức, đạt chứng nhận ISO quốc tế từ Tổ chức DQS
Zencara là sử dụng công nghệ Scan bàn chân 3D từ Đức để đo chính xác từng chi tiết cấu trúc bàn chân của trẻ, từ đó thiết kế lót giày chỉnh hình cá nhân hoá phù hợp với tình trạng bàn chân của mỗi người. Điều này giúp tối ưu việc nâng đỡ vòm bàn chân, hỗ trợ điều chỉnh dáng đi và giảm áp lực lên khớp gối cũng như cột sống. Với những trẻ đang trong giai đoạn quan trọng như bàn chân bẹt ở trẻ từ 3 đến 7 tuổi, lót giày chỉnh hình Zencara giúp định hình dáng chân đúng chuẩn, hỗ trợ điều trị bàn chân bẹt, các bệnh lý bàn chân và giảm thiểu biến chứng về sau.
Không chỉ dừng lại ở sản phẩm, Zencara còn cung cấp dịch vụ tư vấn và theo dõi sát sao sự phát triển của bàn chân trẻ. Phụ huynh và trẻ em được hỗ trợ đo chân miễn phí, nghe phân tích và tư vấn từ chuyên gia người Đức, từ đó lên kế hoạch điều trị phù hợp cho từng tình trạng bàn chân. Sự kết hợp giữa chuyên gia người Đức của Zencara và đội ngũ kỹ thuật viên của Zencara giúp mang lại trải nghiệm toàn diện, đảm bảo hiệu quả lâu dài.
Scan bàn chân tại Zencara được phân tích và đánh gía từ chuyên gia người Đức
Bàn chân đóng vai trò quan trọng không chỉ trong việc di chuyển mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ hệ vận động của cơ thể. Khi đã hiểu rõ bàn chân bẹt là gì, phụ huynh và người bệnh sẽ nhận ra đây không đơn thuần là một vấn đề về dáng chân, mà còn liên quan đến tư thế, khớp gối, cột sống và chất lượng sống lâu dài.
Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bàn chân bị bẹt, chủ động điều chỉnh bằng các bài tập tự nhiên, thay đổi thói quen vận động và lựa chọn sản phẩm hỗ trợ phù hợp sẽ mang lại hiệu quả tích cực, đặc biệt nếu can thiệp ngay từ giai đoạn đầu.
Với kinh nghiệm và chuyên môn từ Đức, Zencara cam kết đồng hành cùng bạn và gia đình trên hành trình lấy lại bàn chân khỏe mạnh, dáng đi chuẩn mực và cơ thể cân bằng. Hãy bắt đầu từ việc quan tâm đến từng bước chân hôm nay, để tránh những hệ lụy không đáng có trong tương lai.
Liên hệ ngay qua holine 037 656 4077 hoặc đặt lịch trực tiếp tại đây. Truy cập trực tiếp website Zencara.vn để tham khảo, được hỗ trợ chi tiết về các sản phẩm lót giày y khoa, giày dép y tế chất lượng cao bạn nhé!
(Sưu tầm)
Viết bình luận