Bàn chân bẹt ở trẻ em là một trong những rối loạn phổ biến nhất, ảnh hưởng đến tư thế và vận động của trẻ. Tình trạng này xảy ra khi vòm bàn chân bên trong bị sụp đổ, khiến toàn bộ lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải hiểu rằng, mặc dù bàn chân bẹt ở trẻ nhỏ (dưới 3 tuổi) là bình thường, nhưng nếu vòm không phát triển sau giai đoạn này, nó sẽ gây ra nhiều vấn đề về khớp gối, hông và cột sống.

Nhiều phụ huynh thường tự hỏi: Bàn chân bẹt do đâu? Việc tìm hiểu nguyên nhân gây bàn chân bẹt ở trẻ là bước then chốt để có thể can thiệp đúng cách và phòng ngừa. Nguyên nhân không chỉ dừng lại ở yếu tố bẩm sinh mà còn liên quan mật thiết đến thói quen sinh hoạt và lựa chọn giày dép hằng ngày, bao gồm cả việc đi dép Crocs bị bàn chân bẹt hay không.

Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các nguyên nhân bàn chân bẹt ở trẻ để giúp cha mẹ nhận diện, phòng tránh và hỗ trợ con mình phát triển một đôi bàn chân khỏe mạnh.

1. Nguyên nhân bàn chân bẹt ở trẻ em

Nguyên nhân gây ra bàn chân bẹt là sự kết hợp phức tạp của nhiều yếu tố, bao gồm bẩm sinh, môi trường và thói quen sinh hoạt.

1.1. Nguyên nhân bẩm sinh & di truyền

Yếu tố di truyền đóng một vai trò quan trọng trong việc xác định liệu trẻ có dễ mắc chứng bàn chân bẹt hay không. Đây là bàn chân bẹt nguyên nhân mà cha mẹ không thể thay đổi, nhưng có thể theo dõi và can thiệp sớm.

• Cấu trúc xương và dây chằng yếu từ nhỏ: Một số trẻ bẩm sinh đã có cấu trúc xương bàn chân và mắt cá chân ở tư thế sấp quá mức. Dây chằng và gân ở bàn chân cũng lỏng lẻo hơn mức bình thường, khiến chúng không đủ sức nâng đỡ và duy trì hình dạng vòm.
• Di truyền từ cha mẹ có bàn chân bẹt: Nếu một trong hai hoặc cả cha mẹ bị bàn chân bẹt, khả năng trẻ bị bàn chân bẹt cũng cao hơn đáng kể. Đây là đặc điểm cấu trúc có tính gia đình, cần được theo dõi sát sao ngay từ khi trẻ bắt đầu chập chững.

Hình ảnh bàn chân bẹt ở trẻ em

1.2. Nguyên nhân do thói quen sinh hoạt & vận động

Thói quen sinh hoạt là nguyên nhân trẻ bị bàn chân bẹt có thể thay đổi và cải thiện được thông qua can thiệp của cha mẹ.

• Trẻ ít vận động, ngồi nhiều (Lối sống tĩnh tại):
  • Sự hình thành vòm bàn chân phụ thuộc vào việc rèn luyện và phát triển của các cơ bắp chân và cơ nhỏ trong bàn chân (cơ nội tại).
  • Trẻ ngồi quá nhiều, ít chạy nhảy, chơi đùa sẽ khiến các cơ này yếu ớt, không đủ sức nâng đỡ vòm, dẫn đến sụp vòm khi đứng và đi lại.
• Đi lại sai tư thế:
  • Tư thế đi nhón gót kéo dài: Mặc dù đi nhón gót không trực tiếp gây bàn chân bẹt, nhưng nó có thể làm cơ bắp chân bị co rút và ảnh hưởng đến cơ chế phát triển bình thường của bàn chân.
  • Tư thế ngồi không đúng (như ngồi kiểu W): Tư thế này gây áp lực bất thường lên khớp hông và đầu gối, làm xoay xương đùi và cẳng chân vào trong, ảnh hưởng gián tiếp đến góc độ tiếp đất của bàn chân.
• Thừa cân – béo phì:
  • Đây là một trong những nguyên nhân gây ra bàn chân bẹt phổ biến nhất ở trẻ em hiện đại.
  • Trọng lượng cơ thể quá lớn tạo ra áp lực quá mức lên bàn chân và các khớp. Áp lực này làm cơ và dây chằng bị kéo giãn, không thể chống đỡ và duy trì vòm, khiến vòm bị sụp xuống vĩnh viễn theo thời gian.

Tư thế đi đứng không phù hợp

1.3. Nguyên nhân do giày dép không phù hợp 

Lựa chọn giày dép sai lầm là một nguyên nhân bàn chân bẹt ở trẻ mà cha mẹ thường mắc phải do thiếu thông tin.

• Đi dép quá mềm, dép nhựa, dép lê quá thường xuyên:
  • Dép quá mềm hoặc không có cấu trúc hỗ trợ như dép Crocs hay các loại dép nhựa mềm không có chức năng nâng đỡ vòm bàn chân.
  • Khi đi dép Crocs bị bàn chân bẹt (hoặc đi các loại dép mềm tương tự), các cơ bàn chân không cần hoạt động để giữ vòm và thăng bằng. Về lâu dài, điều này làm cho các cơ trở nên yếu ớt, thụ động, mất đi khả năng nâng đỡ tự nhiên của vòm chân.
  • Việc bàn chân bẹt do đi dép loại này xảy ra khi trẻ mang chúng trong thời gian dài, đặc biệt là khi vận động.
• Đi giày quá chật hoặc quá rộng:
  • Giày quá chật làm biến dạng ngón chân và hạn chế sự phát triển tự nhiên của cơ và xương.
  • Giày quá rộng khiến bàn chân phải cố gắng gồng cơ để giữ giày, dẫn đến dáng đi sai lệch và gây mỏi các cơ không cần thiết.

Các loại dép nhựa không phù hợp

1.4. Nguyên nhân do bệnh lý hoặc yếu tố khác

Trong một số trường hợp hiếm gặp, nguyên nhân gây bàn chân bẹt ở trẻ xuất phát từ các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng:

• Tổn thương thần kinh và cơ: Các bệnh lý như bại não, loạn dưỡng cơ hoặc liệt tủy sống có thể gây yếu cơ nghiêm trọng, dẫn đến mất khả năng nâng đỡ vòm bàn chân.
• Tai nạn, chấn thương bàn chân: Chấn thương hoặc gãy xương bàn chân có thể làm tổn thương dây chằng và gân, thay đổi cấu trúc vòm.
• Rối loạn phát triển xương: Một số tình trạng bẩm sinh hiếm gặp như xương cổ chân dính liền có thể dẫn đến bàn chân bẹt cứng, không linh hoạt.

1.5. Yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng bị bàn chân bẹt

Đây là những yếu tố không trực tiếp gây bệnh nhưng làm gia tăng đáng kể rủi ro:

• Thừa cân, béo phì: Đã được đề cập là nguyên nhân chính gây áp lực.
• Thiếu canxi, vitamin D: Thiếu hụt dinh dưỡng làm xương và dây chằng yếu, ảnh hưởng đến cấu trúc nền tảng của bàn chân.
• Mang thai (ở trẻ vị thành niên): Mặc dù hiếm gặp ở trẻ nhỏ, nhưng sự thay đổi hormone và tăng trọng lượng cơ thể khi mang thai có thể gây sụp vòm ở trẻ vị thành niên.

2. Cách phòng ngừa và hạn chế nguyên nhân bàn chân bẹt ở trẻ 

Phòng ngừa luôn là biện pháp tốt nhất. Cha mẹ có thể chủ động hạn chế các nguyên nhân bàn chân bẹt ở trẻ qua các thói quen hằng ngày.

2.1. Khuyến khích trẻ vận động và đi chân trần đúng cách 

• Tăng cường vận động: Đảm bảo trẻ có ít nhất 60 phút vận động mỗi ngày để rèn luyện sức mạnh cơ bắp toàn thân và cơ bàn chân.
• Đi chân trần trên bề mặt tự nhiên: Khuyến khích trẻ đi chân trần trên cát/cỏ, thảm đá cuội nhỏ (có giám sát). Việc này kích thích cơ bắp chân và các cơ nhỏ trong lòng bàn chân hoạt động mạnh mẽ để giữ thăng bằng, giúp củng cố và nâng đỡ vòm bàn chân.

Khuyến khích trẻ vận động và đi đúng cách

2.2. Lựa chọn giày dép có hỗ trợ vòm bàn chân 

• Hạn chế dép mềm và dép lê: Tránh cho trẻ đi dép Crocs bị bàn chân bẹt hoặc các loại dép nhựa, dép mềm không có cấu trúc hỗ trợ trong thời gian dài (trên 2-3 tiếng/ngày).
• Chọn giày có cấu trúc: Ưu tiên giày thể thao có:
  • Hỗ trợ vòm nhẹ: Đệm vòm vừa phải.
  • Gót chắc chắn: Giúp giữ gót chân thẳng trục.
  • Đế linh hoạt ở mũi: Cho phép trẻ bước đi tự nhiên.
• Đảm bảo vừa vặn: Thường xuyên kiểm tra kích cỡ, đảm bảo giày không quá chật hoặc quá rộng.

2.3. Kiểm soát cân nặng 

Duy trì cân nặng khỏe mạnh thông qua chế độ ăn uống cân bằng và vận động hợp lý. Việc này làm giảm áp lực trọng tải lên bàn chân và khớp gối, loại bỏ nguyên nhân bàn chân bẹt ở trẻ liên quan đến béo phì.

2.4. Đưa trẻ đi khám khi phát hiện bất thường

Ngay khi nhận thấy dáng đi bất thường, gót chân đổ vào trong rõ rệt hoặc trẻ than mỏi, cha mẹ cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán.

3. Câu hỏi thường gặp về nguyên nhân bàn chân bẹt ở trẻ em 

4. Giải pháp hỗ trợ điều trị bàn chân bẹt - Lót giày chỉnh hình bàn chân bẹt Zencara

Để xác định chính xác nguyên nhân bàn chân bẹt ở trẻ và mức độ nghiêm trọng (ví dụ: bẹt mềm do cơ yếu hay bẹt cứng do cấu trúc), Zencara cung cấp giải pháp toàn diện:

4.1. Đo áp lực bàn chân bằng công nghệ Scan 3D tiêu chuẩn Đức

• Chẩn đoán chính xác: Hệ thống đo áp lực bàn chân 3D của Zencara giúp xác định rõ các điểm chịu áp lực bất thường và mức độ sụp vòm, phân tích trục gót chân và đánh giá sự phân bổ trọng lượng cơ thể.
• Phân tích – tư vấn: Chuyên gia Zencara đánh giá chính xác tình trạng bàn chân của trẻ, xác định nguyên nhân gây bàn chân bẹt ở trẻ (ví dụ: do thừa cân, do cơ yếu) và đưa ra phác đồ tập luyện, hỗ trợ phù hợp.

Đo áp lực bàn chân bằng máy scan chuẩn công nghệ Đức

4.2. Lót giày chỉnh hình y khoa Zencara

Zencara cung cấp lót giày chỉnh hình y khoa được thiết kế dựa trên dữ liệu đo 3D, được sản xuất và nhập khẩu 100% từ Đức, từ nhà sản xuất IETEC hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất lót giày chỉnh hình. Được Tổ chức DQS kiểm định về chất lượng đạt tiêu chuẩn ISO, cam kết mang lại hiệu quả chữa trị và cải thiện sức khỏe bàn chân

Lót giày chỉnh hình cho bàn chân bẹt Zencara

Sản phẩm giúp hỗ trợ nâng vòm bàn chân, phân bổ lực hiệu quả, giảm áp lực lên các khớp và điều chỉnh dáng đi, là giải pháp phòng ngừa lâu dài cho trẻ.

Bàn chân bẹt ở trẻ nguyên nhân rất đa dạng, từ yếu tố di truyền không thể thay đổi đến các thói quen sinh hoạt và lựa chọn giày dép có thể điều chỉnh được. Cha mẹ đóng vai trò quyết định trong việc phòng ngừa và hỗ trợ điều chỉnh. Đặc biệt, cần lưu ý đến tác hại của thói quen ít vận động và việc đi dép Crocs bị bàn chân bẹt nếu sử dụng quá thường xuyên.

Lời khuyên là cha mẹ cần chú ý phòng ngừa, khuyến khích vận động tự nhiên và đưa trẻ đi kiểm tra bàn chân định kỳ. Đừng để sự thiếu hiểu biết về nguyên nhân bàn chân bẹt ở trẻ em ảnh hưởng đến tương lai vận động của con bạn. 

Đặt lịch đo bàn chân miễn phí tại Zencara ngay hôm nay để nhận được tư vấn chuyên sâu bởi chuyên gia người Đức, từ đó đưa ra giải pháp phù hợp nhất cho tình trạng bàn chân cho con, giúp con phát triển vững vàng. 

Hãy liên hệ ngay qua holine 037 656 4077 hoặc đặt lịch trực tiếp tại đây. 

Truy cập trực tiếp website Zencara.vn để tham khảo, được hỗ trợ chi tiết về các sản phẩm lót giày y khoa, giày dép y tế chất lượng cao bạn nhé!